De tweede termijn van Trump: wat gaat er gebeuren?

We kunnen een beetje zien waar we op afstevenen. Eerst de bewindslieden. Loyaliteit aan de grote leider heeft bij de selectie zwaarder gewogen dan competenties. Zeker niet iedereen is incapabel, maar Pete Hegseth, een tv-presentator zonder politieke ervaring tot minister van Defensie willen benoemen lijkt vragen om moeilijkheden. Er zijn meer, netjes gezegd, onverwachte voordrachten, zoals Kristi Noem voor Nationale Veiligheid, die op dat gebied geen ervaring heeft (en eerder loog dat ze ooit Kim Jong-Un had gesproken). Opzet wellicht? Onervaren of slappe ministers bieden Trump veel ruimte om zijn stempel op hun beleidsterreinen te zetten. Ook curieus is Tulsi Gabbard als directeur van National Intelligence (de binnenlandse veiligheidsdienst), terwijl ze meermaals haar waardering voor de daadkracht van Poetin heeft uitgesproken.

Dan is er de komst van Elon Musk en de bij ons wat minder bekende Vivek Ramaswamy, twee techmiljardairs die de overheidsbureaucratie weleens flink zullen snoeien. Musk blufte al dat hij een bedrag van twee biljoen dollar zou kunnen bezuinigen, een derde van het totale budget. Ramaswamy denkt dat 75% van de twee miljoen federale ambtenaren weg kan, inclusief de complete FBI. Daarvoor is dan wel een nieuw Department of Government Efficiency nodig. Nu al een voorspelling: dat bedrag wordt niet gehaald. Snoeien in overheidsorganisaties is taai werk, die ervaring hebben we hier ook. Ook voorspelbaar is dat Congresleden de hakken in het zand zetten als er organisaties en werkgelegenheid dreigen te verdwijnen in hun staten (overal zitten wel vestigingen van federale instellingen). Het wordt hoe dan ook een puinhoop, dat was al te zien toen Musk ‘slechts’ de helft van het personeel ontsloeg bij wat toen nog Twitter was.

Ook wordt beloofd dat – in de ogen van Trump en beide heren – overbodige overheidsbelemmeringen voor het bedrijfsleven worden gesnoeid. Vooral toezichthouders zoals de Food and Drug Administration worden op de korrel genomen; en wat een toeval dat de eigen bedrijven van de heren ook profijt zullen hebben van minder regels en controle. Klimaat en milieu zullen eronder te lijden hebben, Trump heeft al aangekondigd dat er ook in natuurgebieden naar olie en gas mag worden geboord.

Er is één lichtpuntje: de vijftig staten hebben ook hun eigen wetten en regels. Het afschaffen van een federale regel wil niet altijd zeggen dat elke staat daarin meegaat; zie wat er rond abortus is gebeurd. Een bekend voorbeeld zijn de strenge milieuregels van Californië. Ook al zijn die niet federaal van kracht, elke producent die iets in Californië wil verkopen, zal zich aan die regels moeten houden. Dat geldt ook voor de EU-regels ten aanzien van voedselveiligheid die strenger zijn dan de Amerikaanse. In het verleden zijn daar al conflicten over geweest, maar alleen bedrijven die zich daaraan houden kunnen hun spullen naar Europa exporteren.

Daarmee komen we op het beleid, althans wat daarover al bekend is. Voornaamste punt, naast het keihard aanpakken van immigranten: er komen hoge invoerrechten. Trump herhaalt het keer op keer, maar waarom is volstrekt onduidelijk. Je kunt dat op economische gronden doen, om de binnenlandse industrie en werkgelegenheid te beschermen en te stimuleren. Laten we niet uit het oog verliezen dat veel landen dat doen – zie de EU, die een paar maanden geleden importheffingen tot 35% op elektrische auto’s uit China heeft ingevoerd ter bescherming van de eigen auto-industrie. Uiteraard komt China met tegenmaatregelen en zo beland je in een handelsoorlog. Maar Trump lijkt (op Truth social) de heffingen nu ineens vooral als politiek instrument te zien. Hij wil met hoge invoertarieven Canada, China en Mexico dwingen om op te treden tegen migratie en drugstransporten (met name de verslavende pijnstiller fentanyl) naar de USA. Dat is ineens een heel ander verhaal, handelstarieven om andere landen in het gareel te krijgen. Dus wat het wordt? Het zijn schoten voor de boeg, niemand weet het – en de president-in-spe zelf mogelijk ook niet. Onzekerheid was een constante tijdens de vorige periode-Trump. Dat zal dit keer niet anders zijn.