1980: Olympische Winterspelen in Lake Placid

De dertiende Olympische Winterspelen werden in 1980 georganiseerd in Lake Placid, New York. Tussen 13 en 24 februari van dat jaar verbleven hier bijna 1.100 sporters uit 37 verschillende landen. Samen beoefenden zij 38 onderdelen van zes verschillende sporten. De Spelen werden geopend door vicepresident Walter Mondale en de Olympische vlam werd aangestoken door Charles Morgan Kerr. Ten gevolge van het chaotische verloop van deze Winterspelen kreeg Lake Placid destijds de bijnaam ‘Lake Tragic’. Olympische Winterspelen in Lake Placid

Algemeen

Belangrijkste accomodaties

  • Lake Placid Equestrian Stadium (30.000 toeschouwers): openingsceremonie
  • Intervales Ski-Hill (18.000 toeschouwers): schansspringen
  • Mt. Van Hoevenberg Bob and Luge Run (11.000 toeschouwers): bobsleeën, rodelen
  • Olympic Center (later omgedoopt tot Herb Brooks Arena, 8.500 toeschouwers): slotceremonie, ijshockey, kunstschaatsen
  • Lake Placid Olympic Sports Complex Cross Country Biathlon Center: biathlon, cross-country skiën

Deelnemers 1.072 sporters uit 37 landen

Top 3 medaillespiegel

  1. Sovjet-Unie (10 x goud, 6 x zilver en 6 x brons)
  2. DDR (Duitsland) (9 – 7 – 7)
  3. Verenigde Staten (6 – 4 – 2)

Gastheer

Het was niet voor het eerst dat Lake Placid het decor vormde van de Olympische Winterspelen. In 1932 mocht de stad zich ook al gastheer van de Winterspelen noemen. Voordat Lake Placid opnieuw het sportevenement mocht organiseren, moest het de concurrende stad Vancouver (Canada) achter zich laten. Vancouver trok zich vlak voor de eindstemming terug, waardoor Lake Placid in 1974 zonder al te veel moeite de Winterspelen van 1980 toegewezen kreeg.

Voordat de Winterspelen aanvingen riep president Jimmy Carter de deelnemende landen op om de Zomerspelen van 1980, later dat jaar in Moskou, te boycotten. Dit leidde tot spanningen op de Winterspelen. De het atletenteam van de Sovjet-Unie besloot, evenals haar bondgenoten, wel deel te nemen aan de Spelen, maar bleef vier jaar later thuis.

Sportieve hoogtepunten

De prestaties van de Amerikaanse schaatser Eric Heiden worden gezien als het hoogtepunt van de Winterspelen van 1980. Heiden wist op alle vijf de afstanden (500 meter, 1.000 meter, 1.500 meter, 5.000 meter en 10.000 meter) goud te behalen en liet daarbij de andere schaatsers ver achter zich. De Amerikanen zelf hadden echter niet zoveel op met de schaatssport en zagen de prestaties van het ijshockeyteam als het hoogtepunt. Dit team, dat uit universiteitsstudenten bestond, versloeg wereldkampioen Sovjet-Unie met 4-3 en werd tegen alle verwachtingen in Olympisch kampioen.

Op de Spelen van 1980 werd voor het eerst gebruik gemaakt van kunstsneeuw. De ‘sneeuw’ werd gebruikt om de skipistes te prepareren. Andere ‘eerste keren’ op deze spelen waren de deelname van Volksrepubliek China, die zonder medailles weer huiswaarts keerde, en de deelname van Cyprus en Costa Rica. Verder was het voor het eerst dat een atleet (Heiden) vijf individuele gouden medailles behaalde.

Eric Heiden

Mascotte en themalied

De Spelen van 1980 had twee mascottes: de wasberen Roni en Ronny. Het gezicht van een wasbeer zou lijken op de gezichtsuitrusting van een atleet die een wintersport beoefent. De donkere vlekken van de wasbeer doen denken aan een sportbril (goggles) en de witte rand boven hun ogen aan een muts.

De Winterspelen hadden ook een eigen themalied. Het nummer ‘Give It All You Got’ van de Amerikaanse bugelspeler Chuck Mangione was tijdens de Spelen regelmatig te horen en werd tijdens de slotceremonie live uitgevoerd door Mangione en het Hamilton Philharmonic Orchestra uit Canada.

Nederlandse prestaties in Lake Placid

Nederland nam in 1980 voor de elfde keer deel aan de Winterspelen. Een groep van 29 atleten, waarvan negen schaatsers en twintig ijshockeyers, vertrok begin februari onder leiding van Chef de mission Bram Leeuwenhoek naar de Verenigde Staten. Samen wisten zij vier medailles binnen te halen. Schaatster Annie Borckink behaalde een gouden medaille op de 1.500 meter en schaatster Ria Visser was goed voor de zilveren medaille op dit onderdeel. Schaatsers Piet Kleine en Lieuwe de Boer mochten ook een plak mee terugnemen naar Nederland. Voor Kleine was dit een zilveren, behaald op de 10.000 meter, en voor De Boer een bronzen, behaald op de 500 meter. Hiermee belandde Nederland op de negende plaats in de medaillespiegel.

De goude medaille van Annie Borckink was een totaal onverwachte. Borckink behoorde destijds tot de middenmoot en had nog nooit een internationale wedstrijd gewonnen. Op de dag van de wedstrijd bleek ze echter tot iets geweldigs in staat en won ze met een tijd van 2.10.95 gemakkelijk van haar concurrenten. Borckink zou later verklaren dat ze bij het zien van het scorebord, waar haar tijd op weergegeven stond, dacht dat het bord kapot was. Met de zilveren medaille van Ria Visser op dezelfde afstand was het Oranjefeest compleet.

Annie Borckink
1978: American Indian Religious Freedom Act1980: Uitbarsting Mount St. Helens