Politiek in Canada

Canada maakt vanwege haar historische achtergrond deel uit van de Commonwealth en heeft dan ook King Charles III, de koning van Groot-Brittannië, als officieel staatshoofd. Al laat The King zijn gezicht nauwelijks zien in Canada en worden al zijn ceremoniële taken waargenomen door de gouverneur-generaal Louise Arbour.

Onder het Canadese staatshoofd vinden we de House of Commons, dat vergelijkbaar is met de Nederlandse Tweede Kamer. De House of Commons bestaat uit 343 zetels en in totaal vijf partijen: de Liberal Party onder leiding van Mark Carney, de Conservative Party van Pierre Poilievre, de New Democratic Party van Avi Lewis, de Bloc Québécois onder aanvoering van Yves-François Blanchet en de Green Party met Elizabeth May als partijleider.

Er worden iedere vier jaar verkiezingen gehouden voor de House of Commons. Tijdens de verkiezingen van 2025 kwamen de liberalen als grote winnaar uit de bus. Zij behielden hun sterke positie ten opzichte van eerdere verkiezingen en vormen de grootste partij van Canada. Mark Carney heeft als voormalig bankier het roer overgenomen van voormalig premier Justin Trudeau. Zelfs nu Carney ruim een jaar premier is, blijkt uit polls dat hij bij een nieuwe verkiezing nog steeds een meerderheid van de stemmen zou krijgen, wat betekent dat hij vrijwel landsbreed gedragen wordt. De wetten die door het kabinet-Carney worden gemaakt, worden doorgestuurd naar de Senate, de Canadese Eerste Kamer, waar ze worden getoetst op rechtsgeldigheid.

Onder de landelijke Canadese politiek zijn er nog twee regeringslagen, namelijk de provinciale en de gemeentelijke regeringen. Canada is opgedeeld in tien provincies, waarvan Ontario de meeste inwoners heeft en Prince Edward Island de minste; qua oppervlakte is het Franstalige Québec het grootste. Verder heeft Canada nog drie territories, namelijk Yukon, Northwest Territories en Nunavut. De drie territories hebben geen eigen provinciale laag. Dat betekent dat ze rechtstreeks door de centrale regering van Carney worden aangestuurd. Een provinciale laag wordt bij deze gebieden niet nodig geacht, aangezien het gebied extreem dunbevolkt is. Door de uitgestrektheid van de provincies en de onherbergzaamheid door bergen, waterwegen, sneeuw en ijs wonen er zo'n 136.500 mensen op een gebied van ruim 3,5 miljoen vierkante kilometer. Waar er in Yukon, Northwest Territories en Nunavut gemiddeld 0.04 inwoners per vierkante kilometer wonen, telt een vierkante kilometer in Nederland er ruim 420!

Bijna 80% van de Canadezen woont binnen 150 kilometer van de grens met de Verenigde Staten. Daar liggen de grootste steden: Toronto, Vancouver, Montreal en de hoofdstad Ottawa. De stad Ottawa is zowel Frans- als Engelstalig en vormt het politieke hart van Canada. De bekendste bezienswaardigheid is dan ook de parlementsheuvel Parliament Hill. Ottawa is tevens een belangrijk cultureel centrum, met goede musea over geschiedenis en cultuur. De belangrijkste kiesdistricten vind je dan ook aan de grens, zoals het eerder genoemde Ontario en Québec, maar ook British Colombia en Alberta. Deze vier districten samen vertegenwoordigen 86% van het Canadese electoraat en leveren samen maar liefst 296 van de 343 parlementszetels.

Canada was begin negentiende eeuw in handen van Groot-Brittannië. Het land bestond toen uit losse provinciën. Toen de Amerikanen zich tijdens de Onafhankelijkheidsoorlog losmaakten van de Britse overheersing, groeide ook in Canada de vraag om zelfstandigheid en een eigen identiteit. Met de Conferenties van Québec en Charlottetown zetten de Canadezen de eerste stappen naar een onafhankelijke natie. Met de British North America Act uit 1867 verklaarde de Dominion of Canada zich een parlementaire democratie. De Dominion of Canada bestond toen uit Ontario, Québec, New Brunswick en Nova Scotia. Uiteindelijk werd pas in 1982(!) een einde gemaakt aan de Britse controle over de besluiten die het Canadese parlement nam met het van kracht worden van de Canada Act. Vandaag de dag is de Britse koning nog altijd formeel het staatshoofd van Canada.